Ҳуқуқий ахборот портали

Сиёсий бошпана - ўзининг фуқаролиги бўйича мансуб давлатда ёки доимий яшаш жойида ижтимоий-сиёсий фаолияти, диний эътиқоди, ирқий ёки миллий мансублиги учун таъқиб қилинаётган ёки таъқиб қилишнинг жабрланувчиси бўлишига реал таҳдиддан, шунингдек, халқаро ҳуқуқ нормаларида назарда тутилган инсон ҳуқуқлари бузилишининг бошқа ҳолатларидан бошпана ва ҳимоя излаётган шахсларга ва уларнинг оила аъзоларига берилади.

Сиёсий бошпана бериш асослари

Ўзбекистон ўзи фуқароси бўлган давлатда ёки доимий яшаш жойида ижтимоий-сиёсий фаолияти, диний эътиқоди, ирқий ёки миллий мансублиги учун таъқиб қилинаётган ёки реал таъқиб таҳдид солаётган, шунингдек, халқаро ҳуқуқ нормаларида назарда тутилган инсон ҳуқуқлари бузилишининг бошқа ҳолатларидан бошпана ва ҳимоя излаётган шахсларга ва уларнинг оила аъзоларига сиёсий бошпана беради.

Ўзбекистон Республикаси Президенти  Фармонига кўра Ўзбекистон Республикасида сиёсий бошпана берилган шахсга, шунингдек, унинг оила аъзоларига Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги томонидан шахснинг илтимоснома билан мурожаат қилган ҳудудий ички ишлар органлари орқали  гувоҳнома берилади.

Топшириладиган ҳужжатлар     

Сиёсий бошпана қидираётган шахс вақтинча прописка расмийлаштирилгандан кейин ёхуд ўзи фуқароси бўлган ёки доимий яшайдиган давлатга қайтиш имкониятини бермайдиган ҳолатлар вужудга келган пайтдан бошлаб етти кун ичида ўзи турган жой бўйича ҳудудий ички ишлар органларига қуйидаги ҳужжатлар  билан шахсан мурожаат қилиши керак:

  • Ўзбекистон Республикасининг Президенти номига  Ўзбекистондан сиёсий бошпана сўрашга сабаб бўлган ҳолатлар баён этилган ҳолдаги  илтимоснома. Ўн саккиз ёшга тўлмаган шахсга Ўзбекистон Республикасида сиёсий бошпана бериш тўғрисидаги илтимоснома (кейинги ўринларда – илтимоснома) туғилганлик тўғрисидаги гувоҳнома нусхаси билан биргаликда унинг ота-онаси ёки бошқа қонуний вакиллари томонидан берилади. Ўн тўрт ёшдан ўн саккиз ёшгача бўлган вояга етмаганларга ота-онаси ёки бошқа қонуний вакиллари илтимосномасига уларнинг нотариал тасдиқланган ёзма розилиги ҳам илова қилиниши лозим.
  • анкета-ариза – 2 та нусхада;
  • таржимаи ҳол – 2 та нусхада;
  • 3,5х4,5 ўлчамли 4 та фотосурат;
  • Ўзбекистон Республикасининг тиббий муассасаларидан олинган тиббий маълумотнома;
  • шахсни тасдиқловчи ҳужжатнинг нусхаси илова қилинади.

Илтимосномага ушбу масалага тааллуқли бўлган бошқа ҳужжатлар ҳам илова қилиниши мумкин.

Илтимоснома, анкета-ариза ҳамда таржимаи ҳолнинг барча нусхалари илтимоснома берувчи шахс томонидан улар тузилган сана кўрсатилган ҳолда имзоланган бўлиши лозим. Агар шахс ўзининг жисмоний нуқсонлари, касаллиги ёки саводсизлиги туфайли илтимосномани имзолай олмаса, илтимоснома бошқа шахс томонидан имзоланиши мумкин, бу ҳақда ички ишлар органлари томонидан илтимоснома берувчи уни ўз қўли билан имзолай олмаганлиги сабаблари кўрсатилган тегишли белги киритилади.

Илтимосномани кўриб чиқиш   

Илтимоснома кўриб чиқилиши даврида мурожаат этган шахсга маълумотнома берилади. Илтимоснома бўйича қарор қабул қилинганидан сўнг маълумотнома уни берган орган томонидан олиб қўйилади.

Маълумотномани расмийлаштиришда ҳудудий ички ишлар органлари томонидан илтимоснома берувчининг қўл бармоқ излари ва рақамли сурати чет эл фуқаролари ва фуқаролиги бўлмаган шахслар биометрик маълумотлар базасига киритиш учун олинади.

Маълумотнома олган шахс мақоми бўйича тегишли равишда Ўзбекистон Республикасида вақтинча яшаётган чет эл фуқаролари ёки фуқаролиги бўлмаган шахсларга тенглаштирилади.

Илтимосномани кўриб чиқиш муддатлари

Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги, Ташқи ишлар вазирлиги ҳамда Давлат хавфсизлик хизматида илтимосномани кўриб чиқишнинг умумий муддати бир йилдан ошмаслиги лозим.

Илтимоснома берувчи шахс Ўзбекистон Республикасида сиёсий бошпана бериш тўғрисидаги масала ҳал қилингунга қадар бир ойда камида икки марта (ҳар икки ҳафтада 1 марталик даврийликда) ҳудудий ички ишлар органларида қайд қилиниб борилади. Мазкур тартибга риоя этилмаган тақдирда ҳудудий ички ишлар органлари ҳолатларга аниқлик киритилгунига қадар материаллар расмийлаштирилишини тўхтатиб туради.

Илтимосномани кўриб чиқиш жараёнида сиёсий бошпана беришга тўсқинлик қилувчи асослар мавжудлиги аниқланганда, Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги илтимосномани кўриб чиқиш мақсадга мувофиқ эмаслиги тўғрисида хулоса тайёрлайди ва бу ҳақда илтимоснома берган шахсга қарор қабул қилинганидан кейин етти кун ичида хабар беради.

Илтимоснома кўриб чиқилганлиги учун йиғим ундирилмайди.

Сиёсий бошпана беришни рад этиш     

Агар шахс:

Ўзбекистон Республикасида жиноят деб тан олинадиган ҳаракат (ҳаракатсизлик) учун тақиб қилинаётган бўлса ёки Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг асосий мақсад ва принципларига зид ҳаракатлар содир этишда айбдор бўлса;

  • айбланувчи сифатида ишда иштирок этишга жалб қилинган ёки унга нисбатан қонуний кучга кирган ва Ўзбекистон Республикасида ижро этилиши лозим бўлган суднинг айблов ҳукми мавжуд бўлса;
  • таъқиб қилиниш хавфи бўлмаган учинчи давлатдан келган бўлса;
  • у таъқиб қилинмаётган учинчи давлатнинг фуқаролигига эга бўлса;
  • била туриб ёлғон маълумотлар берган бўлса;
  • иқтисодий, экологик ёки ижтимоий сабабларга кўра, шунингдек, табиий ва техноген хусусиятдаги фавқулодда вазиятлар муносабати билан фуқаролиги бўйича мансуб давлатга ёки доимий яшайдиган давлатига қайтиш имкониятига эга бўлмаса ёки қайтишни хоҳламаса, Ўзбекистон Республикасида сиёсий бошпана берилмайди.

Илтимоснома рад этилган тақдирда шахсга қабул қилинган қарор ҳақида хабар берилади ва уни Ўзбекистон Республикасида бўлиши чет эл фуқаролари ва фуқаролиги бўлмаган шахсларнинг Ўзбекистон Республикасида бўлиши тўғрисидаги қонун ҳужжатлари билан тартибга солинади.

Сиёсий бошпана бериш тўғрисидаги илтимосномаси рад қилинган шахс илтимоснома рад қилинган пайтдан бошлаб бир йилдан кейин такроран мурожаат этиш ҳуқуқига эга.

Сиёсий бошпанани йўқотиш    

Шахс  қуйидаги ҳолларда берилган сиёсий бошпанани йўқотади:

  • фуқаролиги бўйича мансуб давлатга ёки доимий яшайдиган давлатга ўз ихтиёри билан қайтганда;
  • бошқа давлатга доимий яшаш учун чиқишда;
  • Ўзбекистон Республикаси ҳудудида сиёсий бошпанадан ўз ихтиёри билан воз кечганда;
  • Ўзбекистон Республикасининг ёки бошқа давлатнинг фуқаролигини олганда.

Шахсга Ўзбекистон Республикасида берилган сиёсий бошпана миллий хавфсизлик нуқтаи назаридан, шунингдек, агар, шахс Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг асосий мақсад ва тамойилларига зид келувчи фаолият билан шуғулланаётган бўлса ёхуд у жиноят содир этган ва унга нисбатан суднинг қонуний кучга кирган ва ижро этилиши шарт бўлган айблов ҳукми мавжуд бўлса, йўқотилиши мумкин.

Шахснинг Ўзбекистон Республикасида берилган сиёсий бошпанаси Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Фуқаролик масалалари бўйича комиссияси таклифи бўйича Ўзбекистон Республикаси Президентининг тегишли фармони имзоланган кундан бошлаб йўқотилади.

Норматив ҳужжатлар

Шаблон ва шакллар намуналари

Маълумотнома ва Гувоҳнома