Ҳуқуқий ахборот портали

«Шахсга доир маълумотлар тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикасининг Қонуни қабул қилинди.

Қонунга кўра, шахсга доир маълумотлар бу муайян жисмоний шахсга тааллуқли бўлган ёки уни идентификация қилиш имконини берадиган, электрон тарзда, қоғозда ва (ёки) бошқа моддий жисмда қайд этилган ахборот.

Шахсга доир маълумотлар субъекти эса шахсга доир маълумотлар ўзига тааллуқли бўлган жисмоний шахс ҳисобланади.

Субъект ва оператор шахсга доир маълумотларга ишлов бериш иштирокчиларидир. Субъектнинг қонуний вакили, мулкдор ва учинчи шахслар ҳам шахсга доир маълумотларга ишлов бериш иштирокчилари сифатида иш юритиши мумкин.

Шахсга доир маълумотлар базаси мулкдор ва (ёки) оператор, шунингдек учинчи шахс томонидан амалга ошириладиган вазифаларни бажариш учун зарур ҳамда етарли бўлган шахсга доир маълумотларни йиғиш йўли билан шакллантирилади.

Шахсга доир маълумотларни йиғиш, тизимлаштириш тартиби ва принциплари мулкдор ва (ёки) оператор томонидан мустақил равишда белгиланади. Шахсга доир маълумотларни сақлаш шахсга доир маълумотларни йиғиш чоғида илгари билдирилган мақсадлар талаб этадиган даражада субъектни идентификация қилиш имконини берадиган шаклда амалга оширилади.

Шахсга доир маълумотларни сақлаш муддати уларни йиғиш ва уларга ишлов бериш мақсадига эришиш санаси билан белгиланади.

Шахсга доир маълумотларни номуайян доирадаги шахсларга ошкор этишга, шу жумладан шахсга доир маълумотларни оммавий ахборот воситаларида ҳаммага маълум қилишга, Интернет жаҳон ахборот тармоғига жойлаштиришга ёки шахсга доир маълумотлардан бирор-бир бошқа усул билан фойдаланиш имконини беришга қаратилган ҳаракатлар шахсга доир маълумотларни тарқатишдир.

Шахсга доир маълумотларни йиғишнинг илгари билдирилган мақсадларидан четга чиқилган ҳолларда, ушбу маълумотларни тарқатиш субъектнинг розилиги билан амалга оширилади.

Субъект шахсга доир маълумотларга ишлов бериш учун розиликни унинг олинганлиги фактини тасдиқлаш имконини берувчи ҳар қандай шаклда беради.

Шахсга доир махсус маълумотларга ишлов бериш учун субъектнинг ёзма шаклдаги, шу жумладан электрон ҳужжат тарзидаги розилиги талаб этилади.

Субъект муомалага лаёқатсиз бўлган ёки унинг муомала лаёқати чекланган тақдирда, унинг қонуний вакили субъектнинг шахсга доир маълумотларига ишлов бериш учун ёзма равишда, шу жумладан электрон ҳужжат тарзида розилик беради.

Вояга етмаган субъектларнинг шахсга доир маълумотларига ишлов бериш учун уларнинг ота-оналари (васийлари, ҳомийлари), улар йўқлигида эса васийлик ва ҳомийлик органлари ёзма шаклда, шу жумладан электрон ҳужжат тарзида розилик беради.

Субъект вафот этган тақдирда, унинг шахсга доир маълумотларига ишлов бериш учун розиликни, агар субъект ҳаётлиги чоғида бундай розиликни бермаган бўлса, унинг меросхўрлари ёзма шаклда, шу жумладан электрон ҳужжат тарзида беради.

Суд томонидан вафот этган деб эълон қилинган, бедарак йўқолган деб топилган субъектнинг шахсга доир маълумотларига ишлов бериш унинг меросхўрларининг ёзма шаклда, шу жумладан электрон ҳужжат тарзида берилган розилигига кўра амалга оширилади.

Субъект шахсга доир маълумотларга ишлов бериш учун берилган розиликни ушбу розилик қандай шаклда берилган бўлса, шундай шаклда ёхуд ёзма шаклда, шу жумладан электрон ҳужжат тарзида чақириб олади.

Субъект ўзининг шахсга доир маълумотларига ишлов беришга тааллуқли бўлган, қуйидагилар кўрсатилган ахборотни олиш ҳуқуқига эга:

шахсга доир маълумотларга ишлов берилганлиги фактининг тасдиғи;

шахсга доир маълумотларга ишлов бериш асослари ва мақсадлари;

шахсга доир маълумотларга ишлов беришда қўлланиладиган усуллар;

мулкдорнинг ва (ёки) операторнинг номи ҳамда уларнинг (унинг) жойлашган ери (почта манзили), шахсга доир маълумотлардан фойдаланиш имкониятига эга бўлган ёхуд мулкдор ва (ёки) оператор билан тузилган шартнома асосида ёки қонун асосида шахсга доир маълумотлар ўзига ошкор қилиниши мумкин бўлган шахслар ҳақидаги маълумотлар;

тегишли субъектга тааллуқли бўлган, ишлов бериладиган шахсга доир маълумотларнинг таркиби, уларни олиш манбаи, агар ушбу Қонунда бундай маълумотларни тақдим этишнинг бошқача тартиби назарда тутилган бўлмаса;

шахсга доир маълумотларга ишлов бериш муддатлари, шу жумладан уларни сақлаш муддатлари;

ҳуқуқларнинг субъект томонидан амалга оширилиш тартиби;

шахсга доир маълумотларнинг амалга оширилган ёки мўлжалланилаётган трансчегаравий узатилиши тўғрисидаги ахборот.

Субъектга ўзининг шахсга доир маълумотларини тақдим этиш бошқа шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини бузадиган ҳолларда, субъектнинг ўз шахсга доир маълумотларига ишлов берилишига тааллуқли ахборотни олишга бўлган ҳуқуқи чекланиши мумкин.

Субъектнинг шахсга доир маълумотларига ишлов беришга тааллуқли ахборотни учинчи шахсга тақдим этиш тартиби субъектнинг шахсга доир маълумотларга ишлов бериш учун розилиги шартларига кўра белгиланади.

Мулкдор ва (ёки) оператор қуйидаги ҳолларда субъектга унинг шахсга доир маълумотларига ишлов беришга тааллуқли ахборотни тақдим этиш мажбуриятидан озод этилади, агар:

субъект ўзининг шахсга доир маълумотларига ишлов беришни амалга ошириш тўғрисида илгари хабардор қилинган бўлса;

шахсга доир маълумотлар субъект томонидан ҳамма фойдалана оладиган қилинган бўлса ёки ҳамма фойдаланиши мумкин бўлган манбадан олинган бўлса;

бундай ахборотнинг берилиши жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари бузилишига олиб келадиган бўлса.

Шахсга доир маълумотларга ишлов беришга тааллуқли ахборотни тақдим этишни рад қилиш тўғрисидаги хабарнома сўров берган субъектга ўн кун ичида ёзма шаклда юборилади.

Шахсга доир маълумотларга ишлов беришга тааллуқли ахборотни тақдим этишни рад қилиш тўғрисидаги қарор устидан субъект ваколатли давлат органига ёки судга шикоят қилиши мумкин.

Ирқий ёки ижтимоий келиб чиқишга оид маълумотлар, сиёсий, диний ёки дунёқарашга оид эътиқодлар, сиёсий партиялар ва касаба уюшмаларига аъзолик тўғрисидаги маълумотлар, шунингдек жисмоний ёки руҳий (психик) саломатликка тааллуқли маълумотлар, шахсий ҳаёт ва судланганлик тўғрисидаги маълумотлар шахсга доир махсус маълумотлардир.

Шахсга доир махсус маълумотларга ишлов беришга қуйидаги ҳолларда йўл қўйилади:

ваколатли давлат органи томонидан давлат хавфсизлигини ташқи ва ички таҳдидлардан ҳимоя қилишни таъминлаш мақсадида;

агар субъект ўз шахсга доир махсус маълумотларига ишлов бериш учун ёзма шаклда, шу жумладан электрон ҳужжат тарзида розилик берган бўлса;

агар шахсга доир махсус маълумотлар субъект томонидан ҳамма фойдаланиши мумкин бўлган манбаларда эълон қилинган бўлса;

субъектнинг ёки бошқа шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш мақсадида;

қўзғатилган жиноят иши, ижро ишини юритиш доирасида судлар ва тегишли ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар фаолияти амалга оширилаётганда;

жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга ва терроризмни молиялаштиришга қарши курашишга қаратилган чора-тадбирлар прокуратура органлари томонидан амалга оширилаётганда;

давлат статистика органлари фаолияти амалга оширилаётганда, шунингдек бошқа давлат органлари томонидан статистика мақсадлари учун шахсга доир маълумотлардан фойдаланилганда, уларни эгасизлантириш шарти билан;

тиббий-ижтимоий хизматлар кўрсатилаётганда ёки тиббий ташхис, даволаш белгиланаётганда, бундай маълумотларга шахсга доир маълумотларнинг ҳимоя қилинишини таъминлаш мажбурияти зиммасига юклатилган тиббиёт ходими ёки соғлиқни сақлаш муассасасининг бошқа шахси томонидан ишлов берилиши шарти билан;

меҳнатга доир муносабатлар соҳасидаги ҳуқуқлар амалга оширилаётганда ва мажбуриятлар бажарилаётганда;

субъект муомалага лаёқатсиз бўлган ёки унинг муомала лаёқати чекланган тақдирда субъектнинг ёки учинчи шахснинг қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш таъминланаётганда;

шахсга доир маълумотлар, шу жумладан сайлаб қўйиладиган давлат лавозимларига номзодларнинг шахсга доир маълумотлари ҳаммага эълон қилинганда;

нодавлат нотижорат ташкилоти, диний ташкилот, сиёсий партия ёки касаба уюшмаси фаолияти амалга оширилаётганда, ишлов бериш фақат шу ташкилотлар ва бирлашмалар аъзоларининг ёки ходимларининг шахсга доир маълумотларига тааллуқли бўлиши ҳамда субъектларнинг розилигисиз учинчи шахсга берилмаслиги шарти билан;

ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болаларнинг шахсга доир маълумотларига ишлов берилаётганда, бу болалар фуқароларнинг оилаларига тарбиялаш учун жойлаштирилаётганда (патронат) ҳамда васийлик ва ҳомийликни таъминлаш бўйича бошқа чора-тадбирлар амалга оширилаётганда;

шахсга доир маълумотларга давлат хавфсизлигини таъминлаш мақсадида ишлов берилаётганда;

судланганлик тўғрисидаги маълумотларга ўз ваколатлари доирасида давлат органлари, шунингдек бошқа шахслар томонидан ишлов берилаётганда.

Субъектнинг анатомик ва физиологик ўзига хос хусусиятларини тавсифловчи шахсга доир маълумотлар биометрик маълумотлардир.

Субъектнинг наслдан-наслга ўтган ёки орттирилган хусусиятларига тааллуқли бўлган, субъектнинг биологик қиёфасини таҳлил қилиш ёки муқобил ахборот олиш имконини берадиган бошқа элементни таҳлил қилиш натижаси бўлган шахсга доир маълумотлар генетик маълумотлардир.

Субъектнинг шахсини аниқлаш учун фойдаланиладиган биометрик ва генетик маълумотларга фақат мазкур субъектнинг розилиги мавжуд бўлган тақдирда, бундан Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларини рўёбга чиқариш, одил судловни амалга ошириш, ижро ишини юритиш билан боғлиқ ҳоллар мустасно, шунингдек қонун ҳужжатларида назарда тутилган бошқа ҳолларда ишлов берилиши мумкин.

Электрон шаклдаги биометрик ва генетик маълумотлардан ахборот тизимларидан ташқарида фойдаланиш ва уларни шундай тизимлардан ташқарида сақлаш фақат улардан рухсатсиз фойдаланишни истисно этадиган ахборот ташувчи моддий жисмларда амалга оширилиши мумкин.

Давлат шахсга доир маълумотларнинг ҳимоя қилинишини кафолатлайди.

Мулкдор ва (ёки) оператор, шунингдек учинчи шахс шахсга доир маълумотларни ҳимоя қилиш бўйича қуйидагиларни таъминлайдиган ҳуқуқий, ташкилий ва техник чораларни кўради:

субъектнинг ўз шахсий ҳаётига аралашувдан ҳимоя қилиниш ҳуқуқи амалга оширилишини;

шахсга доир маълумотларнинг яхлитлигини ва бут сақланишини;

шахсга доир маълумотларнинг махфийлигига риоя этилишини;

шахсга доир маълумотларга қонунга хилоф равишда ишлов берилишининг олди олинишини.

Субъектнинг розилигисиз ёки бошқа қонуний асос мавжуд бўлмагани ҳолда шахсга доир маълумотларни ошкор этиш ва тарқатишга йўл қўйилмаслиги тўғрисида мулкдор ва (ёки) оператор ёки шахсга доир маълумотлардан фойдаланишга рухсат олган бошқа шахс томонидан риоя этилиши мажбурий бўлган талаб шахсга доир маълумотларнинг махфийлигидир.

Мулкдор ва (ёки) оператор ҳамда шахсга доир маълумотлардан фойдаланишга рухсат олган бошқа шахслар субъектнинг розилигисиз шахсга доир маълумотларни учинчи шахсларга ошкор этмаслиги ва тарқатмаслиги шарт.

Субъектнинг розилиги билан эркин фойдаланилиши мумкин бўлган ёки махфийликка риоя этишга доир талаблар татбиқ этилмайдиган шахсга доир маълумотлар ҳамма фойдаланиши мумкин бўлган шахсга доир маълумотлардир.

Аҳолини ахборот билан таъминлаш мақсадида шахсга доир маълумотларнинг ҳамма фойдаланиши мумкин бўлган манбалари (шу жумладан биографик маълумотномалар, телефон, манзил китоблари, ҳамма фойдаланиши мумкин бўлган электрон ахборот ресурслари) яратилиши мумкин.

Шахсга доир маълумотларнинг ҳамма фойдаланиши мумкин бўлган манбаларига субъектнинг ёзма розилиги билан унинг фамилияси, исми, отасининг исми, туғилган йили ва жойи, манзили, абонент рақами, касби тўғрисидаги маълумотлар ҳамда субъект томонидан маълум қилинадиган бошқа шахсга доир маълумотлар киритилиши мумкин.

Субъект ҳақидаги маълумотлар шахсга доир маълумотларнинг ҳамма фойдаланиши мумкин бўлган манбаларидан унинг мурожаатига кўра, розилик қандай шаклда берилган бўлса, шундай шаклда ёки ёзма шаклда, шу жумладан электрон ҳужжат тарзида, шунингдек ваколатли давлат органининг ёки суднинг қарорига кўра чиқариб ташланиши мумкин.

Шахсга доир маълумотлар субъекти:

мулкдорда ва (ёки) операторда, шунингдек учинчи шахсда ўз шахсга доир маълумотлари ва уларнинг таркиби мавжудлигини билиш;

мулкдордан ва (ёки) оператордан шахсга доир маълумотларга ишлов бериш тўғрисидаги ахборотни сўров бўйича олиш:

мулкдордан ва (ёки) оператордан ўзининг шахсга доир маълумотларидан фойдаланиш имкониятини бериш шартлари тўғрисида ахборот олиш;

ўзининг шахсга доир маълумотларига нисбатан ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш масалалари юзасидан ваколатли давлат органига ёки судга мурожаат этиш;

ўз шахсга доир маълумотларига ишлов бериш учун розилик бериш ва бундай розиликни чақириб олиш, бундан ушбу Қонунда назарда тутилган ҳоллар мустасно;

ўзининг шахсга доир маълумотларини шахсга доир маълумотларнинг ҳамма фойдаланиши мумкин бўлган манбаларида тарқатилиши учун мулкдорга ва (ёки) операторга, шунингдек учинчи шахсга розилик бериш;

агар шахсга доир маълумотлар тўлиқ бўлмаса, эскирган, ноаниқ бўлса, қонунга хилоф равишда олинган бўлса ёки ишлов бериш мақсадлари учун зарур бўлмаса, мулкдордан ва (ёки) оператордан ўзининг шахсга доир маълумотларига ишлов беришни вақтинча тўхтатиб туришни талаб қилиш ҳуқуқига эга.

Муомалага лаёқатсиз ёки муомала лаёқати чекланган деб топилган субъектнинг шахсга доир маълумотларини тасарруф этишни унинг қонуний вакили амалга оширади.

Ўзининг шахсга доир маълумотларини Ўзбекистон Республикасининг конституциявий тузуми асосларини, Ўзбекистон Республикаси фуқароларининг маънавиятини, соғлиғини, ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш, мамлакат мудофаасини ҳамда давлат хавфсизлигини таъминлаш мақсадларида тақдим этиш субъектнинг мажбуриятидир.

Мулкдор ва (ёки) оператор шахсга доир маълумотларга ишлов беришни амалга ошириш ҳуқуқига эга.

Мулкдор ва (ёки) оператор:

шахсга доир маълумотлар тўғрисидаги қонун ҳужжатларига риоя этиши;

субъектнинг мурожаатига кўра унинг шахсга доир маълумотларига ишлов беришга тааллуқли ахборотни тақдим этиши;

ўзи вазифаларини бажариш учун зарур ва етарли бўлган шахсга доир маълумотлар таркибини тасдиқлаши;

шахсга доир маълумотларга ишлов беришдан кўзланган мақсадга эришилган тақдирда, шунингдек ушбу Қонунда белгиланган бошқа ҳолларда уларни йўқ қилиш чораларини кўриши;

қонун ҳужжатларида назарда тутилган ҳолларда субъектнинг ўз шахсга доир маълумотларига ишлов бериш учун розилиги олинганлиги далилини тақдим этиши;

башарти янги маълумотларнинг ишончлилиги ҳужжатлар билан тасдиқланса, шахсга доир маълумотларни ўзгартириши ва (ёки) тўлдириши ёхуд бундай ўзгартириш ва (ёки) тўлдиришни киритиш имкони бўлмаган тақдирда бу маълумотларни йўқ қилиши;

шахсга доир маълумотларга ишлов бериш шартлари бузилганлиги тўғрисида ахборот мавжуд бўлган тақдирда, уларга ишлов беришни вақтинча тўхтатиши ёки уларни йўқ қилиши;

субъектнинг шахсга доир маълумотларига ишлов беришни вақтинча тўхтатиш ва (ёки) уларни йўқ қилиш учун субъект томонидан ҳужжатларни электрон тарзда бериш имкониятини таъминлаши;

шахсга доир маълумотлар ўзгартирилган, йўқ қилинган ва улардан фойдаланиш чекланган ҳолларда субъектни, шунингдек шахсга доир маълумотларга ишлов беришнинг бошқа иштирокчиларини ёзма шаклда хабардор қилиши;

шахсга доир маълумотлар учинчи шахсга берилган тақдирда, субъектни ёзма шаклда хабардор қилиши;

ўз мулки бўлган ва (ёки) ишлов берилаётган шахсга доир маълумотлар базаларини рўйхатдан ўтказиши;

шахсга доир маълумотларни ҳимоя қилиш бўйича зарур ҳуқуқий, ташкилий ва техник чораларни кўриши шарт.

Мулкдор ва (ёки) оператор шахсга доир маълумотларга ишлов беришни қуйидаги ҳолларда учинчи шахсга топширишга ҳақли:

субъектнинг ёзма шаклдаги, шу жумладан электрон ҳужжат тарзидаги розилиги мавжуд бўлган тақдирда;

агар қарор мулкдор ва субъект ўртасидаги шартномани ижро этиш ёки илгари тузилган шартнома шартларини бажариш учун қабул қилинаётган бўлса;

қонун ҳужжатларида назарда тутилган ҳолларда.

Мулкдорнинг ва (ёки) операторнинг, шунингдек учинчи шахснинг шахсга доир маълумотларни ҳимоя қилиш бўйича мажбуриятлари шахсга доир маълумотларни йиғиш пайтидан эътиборан вужудга келади ва улар йўқ қилиб ташланган ёки эгасизлантирилган пайтга қадар амал қилади.

Мулкдор ва (ёки) оператор шахсга доир маълумотларга ишлов бериш ва уларни ҳимоя қилиш билан боғлиқ ишлар учун масъул бўлган таркибий бўлинмани ёки мансабдор шахсни белгилайди ҳамда унинг ишини Шахсга доир маълумотларга ишлов беришнинг намунавий тартибига мувофиқ таъминлайди.

Шахсга доир маълумотлар тўғрисидаги қонун ҳужжатларини бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлади, шу жумладан Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексининг 462-моддаси ва Жиноят кодексининг 1412-моддаси бўйича.

Chat